01. Hoe deskundig -en betrouwbaar misschien... zijn: deskundigen ?

Deze vraag kan ondermeer alleen al opkomen t.a.v. gaswinning door de NAM.

Toen (in het noorden) zich de eerste aardbevingen aandienden als gevolg... van die

gaswinning, verklaarde de NAM dat op wetenschappelijke gronden aangetoond kon

worden dat de aardbevingen niet door gaswinning veroorzaakt werden. Inmiddels

zijn die verklaringen niet meer houdbaar gebleken.

Ondermeer het K.N.M.I. schrijft hierover:

De eerste aardbeving vond plaats bij Assen op 26 december 1986 en sindsdien zijn

er door het KNMI in dit gebied een paar honderd aardbevingen geregistreerd met

een maximale magnitude van 3,5.

De aardbevingen in Noord-Nederland worden veroorzaakt door de gaswinning.

Dit worden geïnduceerde bevingen genoemd. Een typisch kenmerk van door

gaswinning.

* Het zijn voor een groot deel dezélfde deskundigen... die nu beweren dat

C02 opslag wél veilig is...

Welke garanties kunnen gegeven worden qua veiligheid voor mens en milieu ?

Ook in de verre toekomst ?

02. Er zal ook veel financieel -en menselijk kapitaal mee gemoeid zijn om C02 op te

slaan. Bijvoorbeeld de kosten van aanleggen infrastructuur zijn hoog.

Is het met het oog op de toekomst een goed idee dat hierin te steken ?

Inplaats van dat te investeren in duurzamere energiebronnen ?

03. Wat zijn de bodemkundige gevolgen van CO2 opslag ? De C02 wordt voor eeuwig

onder onze bodem opgeslagen. Het is niet de bedoeling dat het er ooit uitgehaald

wordt. Zolang de C02 onder de bodem ligt kan het gewoonweg niet uitgesloten

worden dat er nooit iets mis kan gaan.

04. Hoe zit het met de ondergrondse verbindingen van aardgasvelden ?

Van 'deskundigen' (Gasunie Groningen bijvoorbeeld !!!) krijg je geen antwoord op

zo'n door mij aan hun gestelde vraag !!!?

05. Opslag is voor altijd en eeuwig durend. Wie is er verantwoordelijk voor het beheer

over drie -vierhonderd jaar en verder ?

Anders dan aardgas gaat C02 wel verbindingen aan met ondergrondse gesteenten,

cement en leidingen. Door reactie daarmee kan het volume tot circa 70% toenemen

met bodemstijging ten gevolge. Of dit een eerdere bodemdaling compenseert is

onvoorspelbaar gezien het verschillende karakter. Bodemdaling door lagere gasdruk

in poreus gesteente versus bodemstijging door chemische omzetting van gesteente.

In een rapport: "Algemene Milieu Effecten Studie C02 Opslag (1 juli - 2007)", wordt

gemeld: "Zelfs hoge eisen zijn misschien niet voldoende... om zeker te stellen dat

het cement en de stalen verbuizing ook lang bestand blijven tegen chemische

aantasting door nat C02"

06. Echt grootschalige toepassing van CO2 -opslag is tot nu toe op economische grond

nog niet mogelijk; 2020 wordt veel genoemd als introductiejaar. Momenteel wordt

wel C02 in de bodem ge-injecteerd om de opbrengst van bestaande olie- en

gasvelden te vergroten, het zogenaamde: Enhanced-Oil-Recovery.

* Enhanced Oil Recovery: Bij gasinjectie worden gassen gebruikt als aardgas,

stikstof of koolstofdioxide..., die uitzetten in het reservoir en zo extra olie naar een

productiebron duwen of andere gassen die oplossen in olie om het te verdunnen en

sneller te laten stromen.

Oliemaatschappijen ontvangen graag subsidie voor deze technologie die de

productieopbrengst van hun olie- en gasvelden verbeterd om hun kosten te

verlagen.

Het behoeft zeker niet vreemd te zijn te denken dat de belofte van CO2 opslag

een strategie zou kunnen zijn van energiebedrijven om het verstoken van fossiele

brandstoffen door te zetten.

Hiermee houd je echter wel klimaatschadelijke olie -en kolenindustrieën op de been,

terwijl voor schone(re) energie minder - tot zelf geen geld meer is.

07. Het transport per pijpleiding en de ondergrondse opslag is niet zonder gevaar.

Hoewel koolstofdioxide niet giftig is kan het in hoge concentraties wel verstikkend

zijn doordat het de zuurstof verdringt.

In artikel 4.4 (.9) van het Arbo-besluit wordt beschreven onder welke

omstandigheden C02, verpakt in cilinders, mag worden opgeslagen. Wanneer in

ruimten de CO2 -concentratie de 1,5 procent overschrijdt moet een vooralarm

afgaan, bij 3 procent een hoofdalarm en vanaf 5 procent mogen alleen medewerkers

met ademhalingsapparatuur de ruimte betreden. Boven de 17 procent is CO2 voor

mensen binnen 1 minuut dodelijk. Bij lagere concentraties treedt duizeligheid,

verdoving en bewusteloosheid op.

CO2 is zwaarder dan lucht. Bij een lekkage van CO2-cilinders stroomt het gas niet

weg maar bouwt langzaam vanaf de grond een concentratie op. Je ziet en ruikt het

niet en vóór dat je het weet sta je in een wolk CO2.

08. Ter illustratie enkele voorbeelden van grote en kleine calamiteiten:

a: In de omgeving van het Nyosmeer in Kameroen kwamen op 26 augustus 1986

    meer dan 1700 mensen om toen uit het meer een grote hoeveelheid C02 vrij kwam.

b: Op 16 augustus 2008 moesten in Mönchengladbach in Duitsland 107 mensen

    worden opgenomen omdat uit een brandblusinstallatie een grote hoeveelheid

    C02 was vrijgekomen en een woonwijk was binnengestroomd.

c: In Berkel en Rodenrijs kwamen in december 2008 vele eenden om vanwege

    een lek in een transportleiding voor CO2.

09. Belangrijk is dat er vertrouwen is in echte ónafhankelijke wetenschappelijke

rapporten die aan C02 opslag ten grondslag liggen.

Komen er in de M.E.R. (Milieu Effect Rapportage) echt onafhankelijke weten-

schappelijke onderzoeken voor... die resultaten en aannames daarin kunnen

bevestigen ?

a: Onderzoek: geologische bodemgesteldheid

b: Onderzoek: duidelijkheid over de chemische reacties die bij deze hoge druk

    en temperatuur in de loop der eeuwen kunnen optreden

c: Volledige Risico Analyse voor het hele gebied boven opslagplaats van het gas

d: Is monitoring (meten van eventueel vrijkomend C02) wel goed geregeld ?

e: Is er een rampenplan hiervoor bij calamiteiten

    Saillant detail hierbij: Je moet er dan van uitgaan dat de huidige hulpvoer-

    tuigen, die rijden op fossiele brandstoffen dan moeilijk- tot niet zelfs niet

    kunnen rijden !

f: Hoe houden we de bevolking op de hoogte van het storten van C02 onder de

   bodem

g: Hoe is een en ander juridisch geregeld. Wie betaalt de schade als er iets mis

    gaat ?

10. Is de veiligheid van de te gebruiken technieken voor ondergrondse leidingen en

      injectielocaties wel in wettelijke normen vastgelegd ?

11. Is duidelijk welke gezondheidseffecten CO2-opslag onder dit gebied met zich mee

     gaat brengen ?

12. Als extra bovenop dit alles zou je je ook nog eens af kunnen vragen of Juridische

     en Financiële onzekerheden al weggenomen zijn voor de afvang, transport en

     opslag van C02 ?!

     En is verder Europese en nationale regelgeving en instrumentarium al aangepast ?

     (dit is verder ook nog eens noodzakelijk... om C02 opslag mogelijk te maken)

* noot 1: Bovenstaande is:

              Een greep uit visies over C02 opslag. (er is méér over te zeggen)

* noot 2: Ondermeer geraadpleegde bronnen:

   a:  K.N.M.I.

   b:  T.N.O.

   c:  Overige bronnen op Internet

   d:  Krantenartikelen